ALS (amyotrophic lateral sclerosis) hastalığıyla yaşamını sürdüren Casey Harrell, üç yıldan uzun süredir beynine yerleştirilmiş elektrotlarla konuşma yeteneği kazandı. 2023 yılında araştırma ekibiyle birlikte ilk defa beyin‑bilgisayar arayüzü (BCI) kullanarak cümleler kuran Harrell, o zamandan beri binlerce saat boyunca cihazı bağımsız olarak çalıştırıyor.
Operasyon sırasında beyne dört dizi, her biri 64 elektrottan oluşan bir implant yerleştirildi ve bu diziler, kafatasının dış yüzeyindeki iki bağlantı noktasına bağlanarak bir bilgisayarla iletişim kurmasını sağladı. Sistem, konuşma motor korteksindeki aktiviteyi yakalayarak 39 temel fonemi tanımlıyor; bu veriler fonemlerden kelimelere dönüşerek kişiye özgü bir konuşma çözücüsü oluşturuluyor. Harrell, ilk günlerde 50 kelimelik bir sözlüğü %99,6 doğrulukla kullanırken, daha sonra bu kelime hazinesi 125.000 kelimeye çıkarıldı ve doğruluk %97,5 seviyesine ulaştı.
Harrell’in cihazı, evinde araştırmacıların bulunmasına gerek kalmadan 22,6 ay içinde 3.800 saatten fazla kullanıldı. İlk başta ekip, cihazı bağlamak ve ayırmak için evine gelmek zorunda kalırken, şimdi bakımını Harrell’in bakıcı partneri tek başına yapabiliyor. Bu bağımsızlık, Utrecht Medical Center’dan BCI araştırmacısı Mariska Vansteesel’in de vurguladığı gibi, teknolojinin gerçek dünyada değerli ve sürdürülebilir olabilmesi için kritik bir adım.
Sağlanan yeni özellikler arasında, konuşma metninin otomatik silindiği bir “gizlilik modu” ve genç kızına konuşurken kullanılan “küfür filtresi” bulunuyor. Harrell ayrıca fare imlecini kontrol ederek e‑posta gönderiyor, internette geziniyor ve çevre aktivisti olarak çalışmalarına devam ediyor. Sistem, %99 doğrulukla metin üretirken aynı zamanda bir “beyinden sese” modülü geliştirme aşamasında; bu sayede doğal tonlamalı, duygusal ifadeler içeren bir sesle konuşma sağlanması hedefleniyor.
Uzmanlar, Harrell’ın deneyiminin çığır açıcı olduğunu kabul ederken, bu tip invaziv implantların uzun vadeli başarısının her ALS hastasında aynı olmayabileceğini hatırlatıyor. Beyindeki skar dokusu oluşumu gibi faktörler sinyal kalitesini etkileyebiliyor. Bununla birlikte, Michigan Üniversitesi’nden Jane Huggins gibi araştırmacılar, invaziv olmayan BCI çözümlerine yönelerek hastaların ameliyat korkusunu aşmayı amaçlıyor.
Harrell, teknoloji sayesinde hem maddi açıdan bağımsızlığını koruyor hem de ailesiyle iletişim kurma fırsatı bulduğunu dile getiriyor. Bu deney, beyin‑bilgisayar arayüzlerinin sadece hastaların yaşam kalitesini artırmakla kalmayıp, aynı zamanda çalışabilirlik ve sosyal entegrasyon gibi alanlarda da devrim yaratma potansiyeline işaret ediyor.
Yorum Yap