Gelecek giderek daha sesli bir hâl alıyor ve bu durum bazı kullanıcıları rahatsız ediyor. Google I/O ve Apple WWDC etkinliklerinde tanıtılan yeni özellikler, akıllı telefon, akıllı gözlük gibi cihazlarla yapay zekâyla sesli diyalog kurmayı öne çıkardı; Apple’ın yeni Siri AI’sı da iPhone üzerinden asistanla konuşmayı gösterdi. Bu yönelim, teknolojik ilerleme gibi görünse de, herkesin yüksek sesle düşünmeye alışkın olduğunu varsayıyor ve yapay zekâdan şüphe duyan kesimleri daha da uzaklaştırabilir.
Son yılların en dikkat çeken yapay zekâ gelişmelerinden biri, büyük dil modelleriyle doğal konuşma sağlayabilmek. Artık komut vermek yerine, bir yapay zekâyla samimi bir sohbet yürütüyor ve AI, “um”, “ah” gibi kesintileri bile anlamlandırarak ne demek istediğimizi çözmeye çalışıyor. Google I/O’da tanıtılan Gemini, kesik cümleleri ve dolayları çözme yeteneğiyle bu durumu örnekledi; hayal edebileceğiniz gibi, sabırsız bir AI, sizden sadece “başlayın” diye bekliyor. Ancak işin aslı, bu sistemleri bir arkadaş gibi düşünmek ve sokakta yürürken fikir alışverişi yapar gibi onlarla konuşmak, bir yandan rahatlatıcı, diğer yandan kamuoyunda kendimizi yalnız konuşur gibi hissettirebilir.
Bugün, halka açık bir yerde kulaklık takıp birine telefonla konuşuyormuş gibi sesli komut vermek sıradan hâle geldi. Biz, bir kişiyi telefonla konuşurken bile kulaklığını görmesek de yine bu durumu varsayıyoruz; bir zamanlar kamuya açık alanda telefonla konuşmak kabalık sayılırdı. Oysa herkes aynı sesli etkileşimi benimseyemiyor. Bir yazar olarak, dikte etmeye çalıştığımda bile klavyeden dokunmanın daha doğal geldiğini sık sık fark ettim; konuşma ve yazma, aynı dili kullansa da ayrı beceriler. Sesli arayüzler sahne demo’ları için harika olsa da, sürüşte ellerin direksiyonda kalması, akıllı gözlüklerde klavye olmaması gibi pratik nedenlerle vazgeçilmez hâle geliyor; ekranı görmekte zorlananlar için de sesli tanıma ve diyalog temelli modeller gerçekten faydalı.
Bu aynı zamanda sosyal bir sorun da yaratıyor. Halk arasında hoparlörlü aramalar yaparken kişisel konuları yüksek sesle paylaşmak zaten saygısızlık; ileride herkesin parti planlamasını ya da restoran rezervasyonunu sesli asistanına anlatması, çevremizdeki insanlara duyulan saygıyı daha da azaltabilir. Ayrıca, bir kıyafet hakkında doğrudan insanla sohbet etmek yerine bir fotoğraf çekip yapay zekâyı sormak, anlık insan bağlantılarını kaybettirirken aynı zamanda rahatsız edici bir izlenim bırakabilir.
Teknolojiyle birlikte normlar değişir; başta isteksiz bile olsa, cihazlarıyla sessiz olmayan bir diyalog içinde olan insanları görmek zorunda kalacağız. Ancak, telefon, saat, gözlük ve AI ‘pin’lerine aynı anda bağırmak, halihazırda yapay zekâ yorgunluğu çeken bir toplumu daha da gürültülü bir hâle sokabilir. Bu süreçte, sesli etkileşimin seçimimiz olup olmadığını ve toplumsal etkilerini yeniden değerlendirmek kaçınılmaz hale geliyor.
Yorum Yap