ABD‑İran çatışmasının hâlâ bölgeyi meşgul ettiği bir dönemde, yeni bir araştırma YouTube’un İran hükümetine bağlı ya da İran Devrim Muhafızları ile doğrudan bağlantısı olan, ABD tarafından ekonomik yaptırımlara tabi tutulan yüzlerce kanalı barındırdığını ve bunlardan gelir elde ediyor olabileceğini ortaya koyuyor.
Kar amacı gütmeyen Tech Transparency Project’in verilerine göre, ABD Hazine Bakanlığı’nın Yabancı Varlık Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından resmi olarak yaptırımlara tabi kılınmış 75’ten fazla kanal tespit edildi. Bu kanallar, YouTube’da reklam gösterimiyle para kazanıyor; reklamlar Subaru, Verizon, TurboTax, Ozempic ve KFC gibi büyük markaları içeriyor. İlginç bir örnek olarak, İran Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından üretilen bir videoda ABD Gümrük ve Sınır Koruması tarafından finanse edilen bir reklamın yer alması kaydedildi.
Sanıkların arasında İran Devrim Muhafızları’nın yaptırımları aşmasına yardımcı olduğu iddia edilen iş insanı Babak Zanjani, yeni İran liderine danışmanlık yapan ve ABD güçlerine tehdit yönelten Ali Akbar Velayati, ayrıca yurt dışındaki muhalifleri hedef alarak suikast planlarıyla suçlanan Naji Sharifi Zindashti gibi isimler bulunuyor. 2020 yılında dış istihbarat ajanlarını işe alması nedeniyle yaptırımlara uğrayan Al‑Mustafa Uluslararası Üniversitesi’nin dört YouTube kanalı da tespit edildi; bu kanallar İngilizce ve Fransızca dersler sunarken in‑stream ve in‑feed reklamlarla gelir elde ediyor.
İran’ın Terörle Mücadele Özel Kuvvetleri, ölümcül güç kullandığı iddia edilen bir birim, ve sahte haber yaygınlığıyla bilinen Fars Haber Ajansı da reklam gösteren kanallar arasında yer alıyor. Bu kanallar yıllardır faaliyet gösteriyor, milyonlarca izlenme topluyor ve reklamverenler, Google’ın terör ya da hayvan istismarı gibi kategoriler için sunduğu “opt‑out” seçeneği gibi bir çıkış yolu bulamıyor. Durumu daha da karmaşık hâle getiren, araştırmacı Katie Paul’un belirttiği gibi, bazı reklamların ABD hükümetine ait kurumlar tarafından sağlanıyor olması.
YouTube’un 2023’te reklam gelirini hangi kanallara dağıttığını gizlemesi, yaptırımlı kuruluşların bu reklamlardan para kazanıp kazanmadığını tespit etmeyi zorlaştırıyor. Google, hesapların politikalarını ihlal edip etmediğini belirlediğinde harekete geçeceğini söylese de, OFAC’ın “engellenmiş kişi” faydasına hizmet sunulmasının yasak olduğunu açıkça belirtmesi, platformun potansiyel bir ihlal içinde olduğunu gösteriyor. Hazine Bakanlığı temsilcisi, teknoloji şirketlerinin ABD yaptırımlarını yakından takip etmeleri ve riskleri ortadan kaldırmak için gerekli özeni göstermeleri gerektiğini vurguladı.
YouTube’un tek başına suçlu olmadığı, aynı zamanda X gibi başka büyük Amerikan teknoloji firmalarının da İran yetkilileriyle finansal ilişkiler kurduğu iddialarının olduğu göz önüne alındığında, mevcut muafiyetlerin yalnızca platform erişimini kapsadığı, finansal işlem ve pazarlama hizmetlerini kapsamadığı netleşiyor. Bu bağlamda, platformların yaptırımlı taraflara doğrudan reklam hizmeti sunması, mevcut istisna çerçevesinin dışına çıkabilir ve uluslararası ticaret düzenlemeleriyle çelişebilir.
Yorum Yap