Bilim kurgunun uzun süredir sahip çıktığı robotaxi çağı, en azından birkaç Amerikan şehrinde artık gerçeklik haline geldi. DARPA Grand Challenges’dan Waymo’nun Kaliforniya’da ticari hizmetine başlamasına kadar geçen süre bir on yılı biraz aştı; tabii ki başlangıçta araçta bir güvenlik sürücüsü bulunuyordu. En az 100 miliar yatırım çeken bu teknolojinin savunucuları, robotaksilerin insan kullanan araçlardan daha güvenli olacağını söylüyor. Geçen yıl Waymo’nun verileri, arabalarının insan sürücülere kıyasla çok daha az kazaya karıştığını ve sigorta taleplerinin belirgin biçimde düşük olduğunu gösterdi; ancak okulların servis otobüsleri ve su baskını yollarla ilgili son daki sorunlar teknolojinin mükemmediğini ortaya koyuyor.
Güvenlik tek satış noktası değil: Otonom araçların trafiği azaltacağı da söyleniyor. Ancak Waymo’nun Kaliforniya Kamu Hizmetleri Komisyonu’na sunduğu veriler, en azından bu açıdan robotaksilerin Lyft ve Uber gibi araç çağırma hizmetlerinden hiçbir farkının olmadığını gösteriyor. Peki içinde kimse var mı?
MIT Transit Lab araştırma direktörü yardımcısı Awad Abdelhalim tarafından Transport Findings dergisinde yayımlanan çalışma, Ağustos 2023 ile Aralık 2025 arasındaki yaklaşık 1.000 günlük bir dönemdeki verileri analiz ediyor. Bu süre zarfında Waymo’nun robotaksileri 86,3 milyon mil (138,8 milyon km) toplam kat edilen mesafede 19,3 milyon yolcuya 13,8 milyon yolculuk gerçekleştirdi ve aylık yaklaşık yüzde 15 oranında büyüme kaydetti. Abdelhalim, bu yolculukların ne kadarının yolcusuz — “deadheading” olarak adlandırılan — boş robotaksiler tarafından yapıldığını ve bu oranın zaman içinde nasıl değiştiğini incelemek istedi.
Başlangıçta Waymo’nun kat ettiği mil yalnızca yüzde 36’sında yolcu bulunuyordu. Ancak çalışma döneminin sonuna gelindiğinde bu oran yaklaşık yüzde 56’ya yükselmiş ve ardından plato yapmıştı. Yani Waymo’nun kat ettiği mil yaklaşık yüzde 44’ü boş elektrikli araçlarla gerçekleştiriliyor. Ben pek şaşırmadım; San Francisco’ya yaptığım son ziyaretlerde sensörlerle kaplı Jaguar I-Pace’ler sokaklarda bolca görülüyordu ama içinde insan taşıyanlarını nadiren fark ediyordum.
Aslında iki farklı deadheading türü var: yolcu atanana kadar boş dolaşan araçlar ve yolcu(lar)ını almaya giden boş araçlar. Waymo filosunu genişlettikçe yolcu almaya giderken boş kat ettiği mil sayısını istikrarlı biçimde azaltıyor. Yazar, yolculuk başına düşen deadhead mil sayısının da düşmekte olduğunu ve bunun kısmen Waymo’nun otoyol hizmetini başlatmasıyla ilişkili olabileceğini öne sürüyor.
Yorum Yap