Günlük yaşamın her köşesinde bir şarjlı cihaz taşıyoruz; akıllı telefonlar, tabletler, dizüstü bilgisayarlar, e‑bisikletler, hatta taşınabilir güç istasyonları bile söz konusu. Çoğu zaman bu bataryalar güvenle görevini yapar, ancak artan cihaz sayısı ve düşük kaliteli ürünlerin piyasaya girmesiyle lithium‑iyon batarya yangınları da yükseliyor.
Birleşik Krallık’taki itfaiye birimleri, 2025 yılında her beş saatte bir lithium‑iyon batarya yangınıyla karşılaşıyor; bu oran üç yıl içinde %147 artış gösterdi. ABD’de aynı dönemde 25 000’den fazla yangın ya da aşırı ısınma vakası rapor edildi ve havacılık sektörü haftada ortalama iki batarya yangınıyla mücadele ediyor. Telefonlar, laptoplar, power bank’ler, e‑scooter ve e‑bisikletler, elektrikli araçlar ve hatta vape’ler bu riskin başında geliyor.
Temel sorun, bataryanın termal kaçak yaşaması; yani ısı, soğutma kapasitesini aşınca zincirleme bir ısı artışı başlatıyor. Bu durum, bataryanın delinmesi, ezilmesi, aşırı şarj edilmesi, kısa devre yapması, yüksek sıcaklıklara maruz kalması ya da üretim hataları gibi nedenlerle ortaya çıkabilir. Kullanıcılar bazen bu uyarı işaretlerini fark eder: cihaz aşırı ısınır, şişme ya da kabarcıklar görülür, yanıcı bir koku (acı ya da bazen tatlı) yayılır, çıtırtı ya da patlama sesleri duyulur, duman ya da buhar çıkar.
Riskli bataryalar genellikle hasar görmüş, çok ısıtılmış, uzun süre gözetimsiz şarjda bırakılmış veya kalitesiz malzemelerden üretilmiş olanlardır. Özellikle ucuz power bank’ler, düşük maliyetli e‑bisiklet ve e‑scooter’lar, hafifçe düşen telefonlar veya yıpranmış vape cihazları bu kategoride yer alır. En güvenli durum ise uzun süre kullanılmamış, boşalmış bir bataryadır; bir çekmecede bir yıl bekleyen telefon ya da kışın atölyede duran bir güç aleti düşük risk taşır.
Bir cihazda termal kaçak olabileceğini düşünüyorsanız, öncelikle kendinizi ve çevrenizdekileri koruyun. Yangın çıkma ihtimali yüksek bir ortamda cihazı mümkün olduğunca izole edin; yangın söndürücü ( sınıf A ve B ) bulundurun ve cihazı yanıcı malzemelerden uzak tutun. Eğer uçakta iseniz, hemen kabin ekibini bilgilendirin. Yerel itfaiyeyi arayın, cihazı suya batırmaktan kaçının; su, lityum iyon bataryalarda kimyasal bir reaksiyona yol açarak patlamayı tetikleyebilir. Yangın kontrol altına alınamazsa, bölgeyi tahliye edin ve uzmanların müdahalesini bekleyin.
Bu tehlikeleri azaltmanın en etkili yolu, kaliteli ürünleri tercih etmek, cihazları düşürmekten kaçınmak, aşırı ısınmaya izin vermemek ve şarj süresini kontrol altında tutmaktır. Batarya sağlığına yönelik uyarı işaretlerini görür görmez cihazı kullanmayı bırakın ve gerekli önlemleri alın. Böylece cihazın hayatını uzatırken, yangın riskini de minimuma indirebilirsiniz.
Yorum Yap