“Open source baddie” olarak kendini tanımlayan CC ile röportaj için iletişime geçtiğimde, kendisinin pembe bir denizkızı çantası içinde cevap verdiğinden eminim. “Sadece çok eğleniyorum,” diye anlatıyor, kabuk şeklindeki cyberdeck’ine. “Bu bir Tamagotchi, aynı zamanda bir e‑okuyucu. Kasa ve sunucularımla ağda, yani PDF, kitap, not ve tüm bilgilerime erişebiliyor… Ayrıca evdeki yerel AI kurulumuma bağlı.” CC’nin bir yazılım mühendisliği veya bilgisayar bilimi geçmişi yok, fakat alışılmadık cyberdeck’ler (küçük DIY bilgisayarlar) yapma konusunda o kadar iyi ki, süreci Bimbo Tech blogunda belgeliyor; böylece RAM’in ne olduğunu bilmeyen kadınlar bile ona örnek alabiliyor.
Cyberdeck kavramı William Gibson’ın 1984 tarihli “Neuromancer” romanından geliyor ve 2010’larda Raspberry Pi gibi kartvizit büyüklüğündeki bilgisayarların piyasaya sürülmesiyle donanım meraklıları, niche çevrim içi topluluklarda kendi cyberdeck’lerini inşa edip paylaşıyorlardı. Son birkaç ay içinde ise, sosyal medyada birbirlerine sanatsal, aşırı feminen bilgisayarlar inşa etmeyi öğreten kadınlar sayesinde bu topluluklar patlama yaşadı. “Profesyonel ya da elit bir model çıktığında hep siyah ya da gümüş oluyor, pembe hiçbir zaman gelmiyor” diye esprili bir şekilde ifade ediyor CC.
Cyberdeck’i kişiselleştirme ve tasarlama süreci artık bir sanat biçimi hâline geldi. Instagram ve TikTok’ta, ahşap ve yosun kaplı, Game Boy Color oyunları çalıştıran bir cyberdeck, 3D‑yazıcıyla üretilen fosil içinde bir çöl‑temalı MP3 çalar, işlevsel mini‑bilgisayar ortaya çıkaran bir Barbie bebek evi ya da ses notları kaydedebilen bir ördek figürü bulabilirsiniz. “Meta AI gözlüğü istemiyorum, süslü bir kabuk içinde kitap korsanı olmak istiyorum,” diyor TikTok’tan Sarahbelle Kim. “Hiç kimse sizi orada gözetleyemez; temel parçaları ikinci el dükkanlardan ya da eBay’den alıp kendiniz özelleştirebilirsiniz.”
Bu renkli cyberdeck’lerin estetik bir motivasyonu var elbette—neden bir Hello Kitty çantasıyla e‑posta kontrol edilmeyecek?—ama bu kadınlar sadece görsellikten bahsetmiyor. Trend, büyük teknoloji devlerinin tekdüzeliğine karşı bir başkaldırı anında zirveye ulaşıyor. “Apple gibi cihazları jailbreak etmeye çalıştığınızda, 1000 dolarlık telefonunuz garantiden düşüyor,” diyor CC. “İnsanların gücü ellerine geri alması, yaratıcılığı ortaya çıkarması çok güzel.”
Blok zinciri geliştiricisi olan Maro Vardanyan, donanımla çalışmasa da eski bilgisayar parçalarını toplamak ve onlarla takı‑çanta üretmekten hoşlanıyor. “Bir süredir geri dönüşümlü malzemelerle takı ve çanta yapıyordum, ama herkes cyberdeck yaparken ben de bu parçaları taşınabilir, hareketli bir şeyde korumak istedim” diyor. Vardanyan, fiber sanat ile teknolojinin tarihsel bağını vurgulayan bir yaklaşım benimsiyor; çalışmalarına “bilgisayarlarla tığ işi” ya da “makrome anakart” gibi adlar veriyor. Erken bilgisayarların manyetik çekirdek hafızalarında teller, detaylı desenlerde dokunmuştu; NASA’nın Apollo Rehber Bilgisayarını yapmak için kadın tekstil işçileri bu telleri özenle örüyordu. “İlk işlemciler terziler tarafından elle dokunuyordu, mühendisler değil,” diye ekliyor.
Vardanyan pembe Raspberry Pi’lerle çantalar ve korseler üretip X (Twitter)’e sürecin fotoğraflarını paylaşıyor. “Makrome viral olduğunda erkekler ‘Raspberry Pi’yi boşa harcıyorsun’ diyor, ama ben iletken ip kullandığım için tamamen çalışıyor,” diyor. CC de internette bazen küçümseyen erkeklerle karşılaşıyor; bir Reddit kullanıcısı “Bir ay önce bilgisayar yaptın, sakin ol” demiş. CC ise “Yıllardır PC yapıyorum, uzun lafın kısası o kişi özür dileyip bir sonraki cyberdeck için bana devre kartı aldı” diyor.
Denizkızı çanta bilgisayarından Raspberry Pi korsesine kadar, bu cyberdeck’ler Silicon Valley kültürüne doğrudan bir red işareti—sadece pembe renkli olmalarıyla değil. Kasıtlı olarak işlevsiz ve verimsiz olmaları, optimizmaya takıntılı bir kültüre karşı bir isyan. Bu, soyut teknolojiyle daha samimi bir bağ kurmak için hack‑yapımı, DIY deneyimlerini seçmek demek. “10 yıl önce bir konferansa gittiğimde üç kız olurdu ve herkes ‘Pazarlama ekibine mi alındınız?’ derdi,” diyor Vardanyan. “Şimdi sosyal medyada çok sayıda kızın donanım, yazılım ilgisi olduğunu görmek inanılmaz ve bu, toplumun her seviyesinde eksik olan enerjiyi getiriyor.”
Yorum Yap