Apple geçen hafta Mac, iPad, Vision Pro, HomePod ve Apple TV modellerinde %15 ile %30 arasında fiyat artışları uygulamak suretiyle, müşterilerini koruyacağına dair önceki vaatlerinden taviz verdi. Bu kararın arkasındaki sebep, yapay zeka veri merkezlerinin bellek çipi talep patlaması yarattığı için DRAM ve NAND flash fiyatlarının 2025’ten bu yana dört katına çıkmasıdır.
Tim Cook, Wall Street Journal’a yaptığı özel röportajda bellek çipi krizinin zamları “kaçınılmaz” kıldığını söylerken, şirketin bilançosunu çözümün bir parçası yapmaya istekli olduklarını da eklemişti. Ancak bir hafta sonra gelinen nokta, şirketin bu maliyetleri yutmak yerine doğrudan tüketicilere yansıttığını gösteriyor. Bu durum, Microsoft, Samsung ve Motorola gibi devlerin de benzer gerekçelerle fiyat artışlarına gittiği bir endüstri eğiliminin parçası haline geliyor.
Yapay zeka altyapısı büyümesi, yarı iletken tedarik zincirini kökten değiştiriyor. Counterpoint Research’in Neil Shah’ın ifadesiyle, “sinsice bir AI altyapı büyümesi, kıtlığı tetikleyen bir talep yarattı” ve bu durum en az iki yıl daha düzelecek gibi görünmüyor. Akıllı telefonlardan sunuculara kadar her cihazın ihtiyaç duyduğu DRAM ve NAND çipleri, şimdi neredeyse tamamen hiper ölçekli veri merkezlerine akıyor.
Apple 2025’te 112 milyar dolar net kar bildirirken, 310 milyar dolarlık hisse senedi geri alımı yapmıştı. Bernie Sanders gibi isimler bu zamları “kabul edilemez” nitelendirirken, analistler Apple’ın %27 net kar marjıyla bu maliyetleri yutma gücüne sahip olduğunu, ancak bunu bir stratejik tercih olarak değerlendirdiğini öne sürüyor. Moor Insights’ın Anshel Sag, şirketin stok biriktirme ve fiyat tahmini stratejilerinin tükendiğini, artık zamdan kaçınmanın imkansız olduğunu belirtiyor.
İlginç bir paradoxtur: Apple, Google, Microsoft, Meta ve Amazon kadar agresif AI altyapı yatırımı yapmamış olsa da, bu şirketlerin bileşen piyasasını köşeye sıkıştırması Apple’ı da zor duruma düşürdü. WWDC’de yenilenen Apple Intelligence ve Google Gemini entegrasyonu ile AI yarışına geç kalınmış olsa da, tedarik zincirindeki etki erken hissedildi. Cook’un Eylül’de ayrılacağı bir dönemde, Apple nakit rezervlerini kullanarak müşterileri koruyup korumayacağı konusunda net bir cevap vermeyi tercih etmedi.
Bu fiyat artışları, büyük teknoloji şirketlerinin AI altın çağında birikim kazandırırken, maliyetin nihayetinde tüketiciye yıkıldığının en somut kanıtı olabilir. Yatırımcılar artık somut getiri beklerken, sıradan kullanıcılar enflasyon ve gider artışları arasında kalıyor. Apple gibi nakit yığınına oturan bir şirketin bile “kaçınılmaz” diyeceği zamlar, aslında bir piyasa gücü dengesi değişiminin ve kurumsal önceliklerin sonucu olarak okunmalı.
Yorum Yap